Begin bij de vraag die je wilt beantwoorden

Wil je weten of een huisnummer bij de juiste straat hoort? Zoek een adres. Wil je de woningvoorraad van twee delen van een stad vergelijken? Kies eerst één gebiedsindeling. De naam van een stad op twee pagina’s maakt de cijfers nog niet vergelijkbaar.

Een specifiek adres

Volledige postcode, huisnummer en eventuele toevoeging. Begin bij de adrescheck.

Een woongebied vergelijken

PC4 met PC4, of CBS-buurt met CBS-buurt. Houd dezelfde indeling aan.

Een registratie begrijpen

Controleer de BAG-woonplaats en het object waarop het gegeven betrekking heeft.

Schrijf je vraag liefst letterlijk op: “Hoeveel woningen zijn geregistreerd in deze twee postcodegebieden?” Dat vraagt om andere gegevens dan “Hoeveel inwoners heeft de woonplaats?” Het eerste resultaat kun je niet zonder meer als antwoord op de tweede vraag gebruiken.

Vier begrippen die op elkaar lijken

IndelingGebruik op deze siteLet hierop
Volledige postcode (PC6)Adressen vinden met vier cijfers en twee letters.De postcode alleen wijst nog geen unieke woning aan.
Postcodegebied (PC4)Statistiek bij de vier cijfers.Een postcodegebied is niet automatisch één CBS-buurt.
CBS-buurt of wijkCijfers binnen de betreffende statistische grenzen.Gebruik ook de code en het verslagjaar, niet alleen de naam.
BAG-woonplaatsOnderdeel van een officieel adres.Een woonplaatsnaam is geen opdracht om alle gelijknamige wijken op te tellen.

Het CBS publiceert wijk- en buurtcijfers per jaargang. De BAG beschrijft adressen en gebouwen. Dat zijn verschillende registraties met een eigen doel. Een naam is prettig voor mensen, maar onvoldoende als sleutel voor het combineren van tabellen.

Voorbeeld: twee zoekgebieden in Amsterdam

Stel dat je woningen bekijkt in postcode 1053 en 1054. Open beide PC4-profielen in de gebiedsvergelijking. Controleer de kaart en lees de jaren per rij. Je onderzoekt nu twee postcodegebieden. Noem een verschil in woningen daarom een verschil tussen die postcodegebieden, niet tussen twee buurten of alle bewoners van Amsterdam.

Een woning aan de rand van een gebied kan dicht bij voorzieningen in een ander gebied liggen. Bekijk daarom na de statistiek het concrete adres en de route die je zelf gebruikt. Een postcodegemiddelde hoeft niet op jouw straat van toepassing te zijn.

Vind je vervolgens een artikel over een nabijgelegen CBS-buurt, noteer dat als een tweede perspectief. Vervang één van je PC4-kolommen niet ongemerkt door die buurt. De vergelijking zou dan tegelijk over een ander gebied én een ander cijfer gaan.

Deze vijf controles maken je vergelijking navolgbaar

  1. Bewaar de naam én de code van elk geselecteerd gebied.
  2. Controleer het gebiedstype en bekijk de grenzen op de kaart.
  3. Noteer per onderwerp het verslagjaar en de eenheid.
  4. Laat ontbrekende waarden open; schrijf op welke vraag daardoor onbeantwoord blijft.
  5. Bewaar de paginalinks en de datum waarop je de gegevens hebt bekeken.

Vergelijk je verschillende jaren, controleer dan eerst of grenzen gewijzigd zijn. De CBS-uitleg bij postcodecijfers beschrijft waarom postcodevlakken tussen jaren kunnen veranderen. Zonder die controle kun je een verschil niet uitsluitend als groei of krimp lezen.

Met deze notities kan iemand anders dezelfde selectie terugvinden. Ze helpen ook als een profiel later is bijgewerkt: je weet dan welke versie jouw eerdere conclusie ondersteunde.